Het schrijven van een geboorteplan - alles wat je wilt weten
Waarom een geboorteplan? Een bevalling laat zich niet plannen, toch?
Bewuste voorbereiding
Je zult merken dat je met het maken van een geboorteplan vooraf na moet denken over keuzes waar je anders misschien niet bij stilstaat. En keuzes waar je hoofd waarschijnlijk tijdens de geboorte niet naar staat.
Communicatiemiddel
Gevoel van regie
Het helpt je bij het maken van bewuste keuzes en daarmee met het hebben en houden van regie. Regie is een van de belangrijkste ingrediënten voor een positieve bevalervaring.
Met je partner op één lijn
Je maakt het plan vaak samen met je (geboorte)partner. Zo weet je partner wat jouw wensen zijn en hoe hij jou daar in kan ondersteunen.
Nadenken over het onverwachte
Je kunt ook opschrijven wat je wensen zijn als de bevalling anders loopt dan je gewenste bevalling (bijvoorbeeld bij een medische overdracht of keizersnede).
SCHRIJF DUIDELIJK & TO-THE-POINT
- Maximaal 1 A4tje: Less is more - meer tekst wordt slechter gelezen.
- Staccato formuleren: Schrijf in korte, duidelijke zinnen <- zoals deze.
- Puntsgewijs: Schrijf het in een logische verdeling puntsgewijs op.
- Dubbelingen weglaten: Schrap herhalingen ('ik zou graag X willen, indien mogelijk').
- Schrijf wat je bedoelt: Schrijf niet 'bij voorkeur zou ik willen' als het moet zijn 'ik wil'.
Wat zet ik in mijn geboorteplan?
De kans is aanwezig dat er iemand bij de geboorte is die je niet kent. Denk bijvoorbeeld aan een verloskundige die invalt voor jouw eigen verloskundige, de kraamverzorgster bij een thuisbevalling of een dienstdoende arts in het ziekenhuis. Het is daarom goed dat de zorgverlener op de hoogte is van bijzonderheden en de geboorte die jullie voor ogen hebben.
Algemeen
Medische / psychologische bijzonderheden
Het is belangrijk dat zorgverleners in één oogopslag op de hoogte zijn van eventuele eerdere trauma’s, bloedtransfusies of negatieve ervaringen in de zorg. Ook als je drager bent van een specifieke bacterie of andere relevante details hebt, kun je dat hier kort benoemen. Dit zorgt voor extra alertheid, zelfs als het al in je medische dossier staat.
- Aandachtspunten: Relevante medische voorgeschiedenis of eerdere ervaringen direct inzichtelijk.
- Benadering: Zorgverleners zijn vooraf op de hoogte van specifieke gevoeligheden of angsten.
De beoogde geboorte
Als je de voorkeur geeft aan een zo natuurlijk mogelijke bevalling, geef dat hier als uitgangspunt aan. Vermeld ook dat je HypnoBirthing® hebt gevolgd, dan weten ze welke technieken je gebruikt en kunnen ze je daarin ondersteunen. Geef duidelijk aan hoe je wilt dat er wordt omgegaan met eventuele medische interventies en wie daarin het woord voert. Bepaal daarnaast of je in spoedsituaties zelf de regie wilt behouden of het beleid volledig overlaat aan de experts.
- Besluitvorming: Interventies bespreken via de BRAINS-methode met mij of mijn partner.
- Regie bij spoed: Bewust overleg en controle behouden óf de leiding overdragen aan het medische team.
Word je ingeleid? Breng je geboorteplan in kaart met de Inleiding Scenario Tool
Klik op de Inleiding Scenario Tool door de mogelijke scenario’s en ontdek op welke momenten je voor keuzes staat en wat je met je zorgverlener kunt bespreken. Hiermee houd je regie.
Inleiding Scenario Tool
Tijdens de geboorte
Afhankelijk van hoe belangrijk je iets vindt, kun je naar eigen inzicht de volgende thema’s opnemen.
Aanwezigen
Denk goed na over wie je wel en niet in de ruimte wilt hebben tijdens de geboorte. Je kunt kiezen voor een doula of partner, maar geef ook aan hoe je denkt over de aanwezigheid van stagiairs. Bedenk of je steun zoekt bij dierbaren voor hun ervaring, of dat je juist kiest voor zo min mogelijk mensen om je heen.
- Stagiairs: Wel of niet toegestaan bij de geboorte.
- Groepsgrootte: Doula en dierbaren betrekken voor steun óf minimale bezetting.
Locatie
Bepaal vooraf waar jij je het meest comfortabel en veilig voelt om te bevallen. Dit kan thuis zijn in je eigen vertrouwde omgeving, in een geboortecentrum of poliklinisch in het ziekenhuis. Als je nog twijfelt, helpt het om jezelf af te vragen op welke plek jij je het best kunt ontspannen.
- Gekozen plek: Thuis, geboortecentrum of poliklinisch in het ziekenhuis.
- Veiligheidsgevoel: De plek gekozen waar de ontspanning optimaal is.
Sfeer
De geboorteomgeving is belangrijk voor de aanmaak van geboortehormonen, die vaak ‘s nachts optimaal is. Je kunt wensen opnemen voor gedimde lichten, een eigen Spotify-playlist, affirmaties of visualisaties. In de cursus krijg je specifieke audio aangereikt die je tijdens de geboorte kunt afspelen voor extra ontspanning.
- Omgeving: Gedimde lichten en een rustige, warme ruimte.
- Geluid en focus: Eigen Spotify-playlist, affirmaties of visualisaties uit de cursus.
Houdingen
Je lichaam zoekt zelf comfortabele houdingen, maar het is slim om elk uur te wisselen en hieraan herinnerd te worden. Geef aan dat je vrij wilt bewegen; vraag in het ziekenhuis eventueel om een draadloze CTG. Noteer ook of je een bevalbad, peanutbal, Rebozo-doek, gewone bevalbal of baarkruk wilt gebruiken.
- Mobiliteit: Vrij kunnen bewegen en elk uur herinnerd worden aan houdingswissels. Bij voorkeur een draadloos CTG
- Hulpmiddelen: Gebruik van bevalbad, peanutbal, Rebozo, bevalbal of baarkruk.
Pijnbestrijding
Je lichaam maakt endorfines aan als natuurlijke pijnstiller zonder bijwerkingen. In de cursus leer je hoe jij en je partner deze aanmaak optimaal kunnen stimuleren. Tijdens de cursus zie je ook hoe artsen medische pijnbestrijding toepassen, zodat je jouw voorkeuren hierover kunt vastleggen.
- Natuurlijke basis: Focus op endorfine-stimulatie door mijzelf en mijn partner. Anders evt. de TENS.
- Medische opties: Voorkeuren vastgelegd op basis van de informatie uit de cursus.
Geboortefase / Persfase
In de cursus leer je hoe je de natuurlijke uitdrijvingsreflex ondersteunt met je ademhaling, zodat je kunt kiezen voor ‘instinctief persen’. Geef ook je gewenste houding aan; vermijd bijvoorbeeld rugligging voor meer ruimte in je bekken. Noteer of je actieve coaching wilt zodra het hoofdje staat en wie de baby aanpakt.
- Houding en methode: Instinctief persen middels ademhalingstechnieken uit de cursus. Voorkeur voor zijligging of verticale houding (niet plat op de rug).
- Coaching en Ontvangst: Actieve coaching bij het staan van het hoofdje; wie de baby aanpakt.
Nageboorte en Golden Hour
Afhankelijk van hoe belangrijk je iets vindt, kun je naar eigen inzicht de volgende thema’s opnemen.
Huid-op-huid contact
Geef aan of je wilt dat de baby direct na de geboorte bloot op jouw borst wordt gelegd. Baby kan worden drooggedept, het laagje vernix in tact laten. Vernix is een vettig laagje op de huid van de baby.
- Afdrogen baby: Baby mag droog worden gedept, het laagje vernix in tact laten.
- Medische controles: Medische routinecontroles pas na dit eerste uur uitvoeren.
Navelstreng
Bepaal wat er direct na de geboorte met de navelstreng moet gebeuren. 30% van het bloed van je baby bevindt zich nog in de placenta, dus wacht tot de streng volledig is uitgeklopt en wit is geworden. Geef daarnaast duidelijk aan wie van de aanwezigen de navelstreng mag doorknippen.
- Uitkloppen: Wachten met doorknippen tot de navelstreng volledig is uitgeklopt.
- Doorknippen: Vastgelegd wie de navelstreng definitief mag doorknippen.
Placenta
Schrijf op hoe je wilt dat de nageboorte verloopt na de komst van je baby. Huid-op-huidcontact stimuleert dat de placenta volledig spontaan geboren wordt. Wordt een injectie met synthetische oxytocine voorgesteld, gebruik je de BRAINS methode uit de cursus. Geef ook aan of je de placenta achteraf wilt bekijken of mee naar huis neemt.
- Nagboorte: Voorkeur voor een spontane geboorte óf BRAINS bij een voorstel voor een oxytocine-injectie.
- Bestemming: De placenta achteraf bekijken, meenemen of laten afvoeren.
Borstvoeding
Huid-op-huid contact stimuleert de aanmaak van oxytocine en daarmee de borstvoeding. De medische controles kunnen worden gedaan na afloop van het Golden Hour. Dit eerste ‘gouden uur’ duurt minimaal zestig minuten en is essentieel voor de binding en de start van de melkproductie. Daarnaast kun je baby zelf de borst laten vinden (breastcrawl).
- Het Gouden Uur: Baby direct bloot op de borst voor minimaal één uur.
- Breastcrawl: Leg baby op je buik of borst en wacht tot het zelf de borst vindt.
Speciale omstandigheden
Afhankelijk van hoe belangrijk je iets vindt, kun je naar eigen inzicht de volgende thema’s opnemen.
Keizersnede
Het is verstandig om je wensen op te schrijven voor het geval er een (spoed)keizersnede nodig is. Je kunt hierbij denken aan een ‘gentle cesarean’ waarbij het doek zakt zodat je kunt meekijken, of de expliciete wens dat je partner te allen tijde bij de baby blijft als jij naar de verkoeverkamer moet. Je kunt gebruik maken van de ontspanningsoefeningen en affirmaties uit de cursus.
- Gentle Cesarean: Doek laten zakken om de geboorte actief te kunnen zien.
- Partner: Partner wijkt niet van de zijde van de baby bij eventuele scheiding.
Overdracht
Mocht je onverhoopt tijdens een thuisbevalling alsnog naar het ziekenhuis moeten worden verplaatst, schrijf dan op wat je op dat moment belangrijk vindt. Denk aan rustige communicatie, wie er met je meereist, en hoe de overdracht van de verloskundige naar de gynaecoloog zo soepel en kalm mogelijk kan verlopen. In deze nieuwe omgeving is het belangrijk om je BRAINS oefening uit de cursus te blijven gebruiken.
- Sfeer bij transport: Behoud van rust en duidelijke, kalme communicatie.
- Begeleiding: Wie er meereist en hoe de overdracht aan de gynaecoloog verloopt. Het gebruik van BRAINS.
Hulp voor baby
Mocht de baby hulp nodig hebben van een zorgverlener, dan krijgt het direct na geboorte zuurstof via de navelstreng. Als het mogelijk is, kun je bij je zorgverlener navraag doen of het mogelijk is dat baby naast moeder wordt geholpen en de navelstreng nog wordt niet doorgeknipt.
- Navelstreng: Bij voorkeur pas doorgeknipt als baby zelfstandig ademt en navelstreng uitgeklopt is.
- Naast moeder: Als het mogelijk is wordt baby aan de navelstreng naast moeder geholpen, zolang die nog klopt.
Hulp voor moeder
Als baby en moeder onverhoopt moeten scheiden na de geboorte, bij voorkeur huid-op-huid met partner. De baby is altijd met partner, nooit alleen. Schrijf voorkeuren rondom borstvoeding op: (geen) kunstvoeding zonder overleg met partner, voorkeur voor fingerfeeding. Niet-dringende medische handelingen worden uitgesteld tot partner/moeder erbij is.
- Partner beslist: Baby is nooit alleen. Partner beslist over voeding.
- Medische handelingen: Niet-dringende medische handelingen worden uitgesteld tot partner/moeder erbij is.
Hoe stel ik een effectief geboorteplan op?
- Opstellen van het geboorteplan - Schrijf je wensen op en bespreek ze met je zorgverlener. Komen er daarna nieuwe wensen of vragen bij? Schrijf ze op en bespreek ze weer bij de volgende afspraak. Zo scherp je steeds je geboorteplan aan.
- Definitief maken van het geboorteplan - Aan het einde van de zwangerschap heb je een goed beeld van wat je wel en niet wilt. Maak je geboorteplan definitief, stuur het naar je verloskundige, gynaecoloog, kraamverzorgster, doula en/of andere geboortepartner(s).
- Het in meervoud printen van het geboorteplan - Print het geboorteplan in meervoud uit. Zo kan het zijn dat je thuisbevalt met je verloskundige (geboorteplan kopie 1) en partner (geboorteplan kopie 2). Aan het einde van de dienst van de verloskundige, word je misschien wel overgedragen aan een andere verloskundige (geboorteplan kopie 3). Dan komt op een gegeven moment ook de kraamverzorgster (geboorteplan kopie 4).
- Het effectief gebruiken van het geboorteplan - Zodra de zorgverlener binnenkomt of zodra jullie op een locatie aankomen, kan het een mooie taak zijn voor je geboortepartner om nog eens het geboorteplan met de zorgverlener door te nemen. Ondanks dat je misschien het geboorteplan de gehele zwangerschap met je zorgverlener hebt doorgenomen, kan het zijn dat sommige punten niet meer duidelijk of zijn, omdat zij meerdere zwangeren zien.
Heb je nog vragen over het schrijven van een geboorteplan?
Het schrijven van een geboorteplan is iets wat je niet zo vaak in je leven zult doen en nog nooit hebt gedaan. Het is logisch dat je je daarom onzeker kunt voelen over wat je hebt opgeschreven. Tijdens de cursus en daarbuiten kunnen we uitgebreid stilstaan bij je vragen. Je mag met het geboorteplan altijd naar me opsturen, dan kijk ik met alle plezier met jullie mee. Kijk ook eens in het Bevalteam Portaal, daar vind je ook veel inspiratie voor het geboorteplan.